Basisschool Koning Boudewijn Oostkamp roept pesten een halt toe

  • 30 april 2014

De Vlaamse Week tegen Pesten ging in heel wat scholen niet onopgemerkt voorbij. Zo ook niet in basisschool Koning Boudewijn in Oostkamp waar men zich al enkele jaren inzet om pesten een halt toe te roepen met hun ‘PestPreventieActieplan: pesten voorkomen kan je leren’. De voorzitster van het oudercomité vond de tijd rijp om de school hiervoor in de bloemetjes te zetten naar aanleiding van de wedstrijd rond pesten in onze januarinieuwsbrief. Een inzending die werd beloond met het boek "STerK!: welbevinden en sociaal-emotioneel leren binnen jouw School, Team en Klas."

Benieuwd naar de initiatieven die de school neemt om pesten bespreekbaar te maken, bracht GO! ouders een bezoekje aan Oostkamp. Hartelijk verwelkomd met een heerlijk kopje koffie en een koffiekoek, kon ons interview alvast gezellig van start gaan. Rond de tafel zitten: Marianne (directeur), Tim (waarnemend directeur), Olivia (zorgcoördinator), Shana (stagiaire toegepaste psychologie) en Sandra (voorzitster oudercomité).

Wat was jullie motivatie om aan de slag te gaan rond pesten?

SchermafbeeldingDe vorige directiewisseling in 2005-2006 zorgde voor een nieuwe wind. Een jong geëngageerd team ging op zoek naar een gedragen visie over hoe de school een thuis maken voor alle leerlingen, leerkrachten en ouders. Er waren al heel wat concrete materialen rond welbevinden op school voor handen, maar een geïntegreerde aanpak en de zekerheid over hoe hiermee om te gaan ontbrak. In het PestPreventieActieplan staat dus niet zozeer pesten an sich centraal, maar wel het idee dat wanneer iedereen zich goed voelt op school en we onszelf en elkaar leren kennen en waarderen er zich minder problemen stellen. Leerlingen worden gemotiveerd om hun eigen en andermans gedrag te (h)erkennen en hierin verantwoordelijkheid op te nemen. Het aanpakken van pesten vormt hier een onderdeel van.  

Hoe resulteerde dit ‘gemis’ in een concreet actieplan?

Het actieplan kwam er niet zonder slag of stoot. Het volledige schoolteam stapte in 2007 in een tweejarenproject rond ‘Omgaan met grensoverschrijdend gedrag’ bij GO! nascholing. Hier werkte het team voornamelijk aan het versterken van bepaalde vaardigheden rond omgaan met emoties van kinderen, een andere invulling geven aan straffen en belonen, … . Thema’s die jonge leerkrachten te weinig meekrijgen in hun opleiding en waarin zich continu verder professionaliseren tijdens pedagogische studiedagen en teamvergaderingen een must. Om deze veranderingen duurzaam te verankeren, werden er wijzigingen aangebracht in de functiebeschrijving van de leerkrachten. Om ook de leerlingen en ouders mee te nemen in het verhaal, werd in 2010 het schoolspecifiek PestPreventieActiePlan uitgeschreven .

Het pestactieplan grijpt in op school- en klasniveau. Welke acties worden ondernomen?

Het PestPreventieActieplan zet in eerste instantie sterk in op welbevinden in het algemeen, maar geeft evengoed weer dat pestgedrag niet door de beugel kan. In navolging van de invoering van het actieplan werden bestaande acties geëvalueerd en nieuwe acties opgestart. Zo werd de zorgcoördinator de vertrouwenspersoon voor alle leerlingen in plaats van de ‘witte’ juffen. De zorgcoördinator creëert een veilige omgeving waar ieder kind zijn of haar verhaal kwijt kan en kan zich ook op elk moment vrijmaken voor de leerlingen. De leerlingenraad heeft hier ook sterk werk geleverd onder leiding van Olivia, de zorgcoördinator. Driejaarlijks neemt de school de BAS-enquête (BAsisklimaat op School) af bij leerlingen, leerkrachten en ouders. De leerlingenraad gaat met de resultaten van de leerlingen aan de slag en formuleert enkele voorstellen. Eén van de meest opvallende resultaten uit de vorige BAS-ênquete was de vraag van leerlingen naar meer persoonlijk contact met de leerkrachten. Daaruit is de babbelbox en het kindercontact ontstaan.  
Daarnaast wordt de tweede week van februari  jaarlijks omgedoopt tot vriendjesweek. Een week waarin telkens een aspect van verdraagzaamheid centraal wordt gesteld. Iedere klas kan deze week invullen naar eigen behoefte, maar iedereen sluit wel af met een verwenmomentje voor elkaar. Men kan elkaar verwennen door een cadeautje, maar evengoed door een lief berichtje. Dit is aanvullend op het idee dat zorgen dragen voor jezelf en anderen het hele jaar door een aandachtspunt vormt voor elke leerling, leerkracht en ouder. Iedere klas start het schooljaar steevast met een kringgesprek over ruziemaken, plagen en pesten. Daar wordt reeds een eerste maal de axenroos gepresenteerd. Een methodiek waar het hele jaar rond aandacht voor is.    

Welbevinden staat niet enkel hoog op de agenda voor de leerkrachten en leerlingen, maar als school vinden jullie het ook belangrijk om ouders welkom te laten voelen. Welke plaats krijgen ouders binnen dit actieplan?

SchermafbeeldingAls school geven we aan de ouders de boodschap mee dat men beter eenmaal te veel binnenkomt om te praten, dan eenmaal te weinig. Daarom zal de deur van de directeur ook altijd openstaan om ouders met vragen te ontvangen. Daarnaast hebben leerkrachten wekelijks een spreekuur op school. Ouders die wensen, kunnen dan een gesprek aangaan met de leerkracht over een onderwerp dat hen op dat moment sterk bezighoudt.

De tocht die het team aflegde om samen tot een gedragen visie te komen over welbevinden en pesten, wilden we ook zichtbaar maken aan de ouders. Daarom namen we in 2010 het PestPreventieActieplan op in het schoolreglement en werd het volledig uit de doeken gedaan op de ouderinfoavond. Op het einde van het actieplan worden ook enkele adviezen naar ouders toe geformuleerd over hoe om te gaan met pestsituaties. Deze krijgen ook op de ouderinfoavond een plaatsje. 
Om het preventieve luik ook voor de ouders niet uit het oog te verliezen, organiseerde de ouderraad in 2012 een infoavond rond omgaan met pesten als ouder. Deze avond kwam er nadat Sandra (voorzitster oudercomité) geregeld signalen aan de schoolpoort opving omtrent pesten op de speelplaats. Preventief aan de slag gaan rond pesten met ouders bleek in de praktijk echter niet zo gemakkelijk. De infoavond had een lagere opkomst dan verwacht. Toch blijft de ouderraad een belangrijke signaalfunctie naar het schoolteam vervullen. Soms durven ouders nog niet onmiddellijk de stap zetten naar een individuele leerkracht of de directie. Sandra vervult hier dan de rol van aanspreekpunt of ze pikt signalen op aan de schoolpoort die ze, met medeweten van de ouders, dan voorlegt aan het oudercomité. 
Eenmaal zich een pestincident voordoet en de ouders komen hiermee tot bij de school, vormt het pestactieplan wel een houvast om de ouders te ondersteunen. Er wordt vooral sterk ingezet op de communicatie met ouders van zodra zich een probleem stelt. De situatie, de gevolgen voor de betrokken leerlingen en  de opvolging worden stap voor stap met hen overlopen.  Ouders die zelf een incident melden, worden steeds uitgenodigd voor een persoonlijk gesprek en samen wordt gezocht naar een oplossing. Ouders zijn hierin vrij om aan te geven hoe ver ze hierin willen gaan.

Hebben jullie concrete tips voor scholen en ouderwerkingen die ook aan de slag willen rond pesten?

Wacht tot niet tot er zich effectief problemen stellen. Preventie vormt de rode draad doorheen ons PestPreventieActiePlan. Wanneer leerlingen zich goed voelen op school, zich gewaardeerd voelen en weten dat er altijd iemand is om grote en kleine problemen te melden, hoeven bepaalde situaties zich niet per se voor te doen. 
Uiteraard zal het actieplan pesten niet volledig uitsluiten. Daarbij is het dan vooral belangrijk om pesten te durven zien, te melden en aan te pakken. Pesten roept bij iedereen gevoelens op. Het is belangrijk een pestprobleem niet zomaar onder de mat te vegen, maar ervoor te durven uitkomen dat er gepest wordt. Pas nadat het gesignaleerd is, kan het aangepakt worden. Ouders dienen bij de aanpak een belangrijke partner te zijn.  
Daarnaast moet je steeds in het achterhoofd houden dat elke school een eigen cultuur heeft. De schoolspecifieke situatie zou steeds het uitgangspunt moeten vormen bij het uitwerken van initiatieven rond pesten. 

Voor meer informatie over de verschillende acties, kan u hier het PestPreventieActiePlan lezen. 

ouderwerking peste 5. Wat doe je als je kind gepest wordt 5. Wat doe je als je kind pest 5. pesten getuige
5. en wat met cyberpesten